Cisza

Pojęcie ciszy jest kategorią historycznie zmienną, zależną od wielu czynników między innymi  przemian kulturowych i zmieniających się potrzeb  społecznych. Obserwując otaczającą rzeczywistość można zaryzykować stwierdzenie, że udziałem człowieka XXI wieku stał się swoisty lęk przed ciszą (horror silenti). Ta cecha kultury współczesnej, odcisnęła swe piętno właściwie w każdej sferze naszego życia.     
Naukowcy z amerykańskiego Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom (US Centers for Disease Control and Prevention; CDC) twierdzą, że 1:8 dzieci  w wieku  od 6 do 19 lat cierpi na wywołane hałasem uszkodzenie słuchu,  które w skrajnych przypadkach oznacza całkowitą jego utratę.
W Polsce co szóste dziecko ma problemy ze słuchem. Takie wyniki dało badanie epidemiologiczne przeprowadzone w latach 1999-2002 przez warszawski Instytut Fizjologii  i Patologii Słuchu.
 
Czym jest Cisza?  Słownik Języka Polskiego definiuje milczenie jako” ciszę, która zapada, kiedy każda z obecnych osób nic nie mówi ..”[1]
Pojęcie ciszy  można zdefiniować w różny sposób. Powszechnie rozumie  się ją  w sensie negatywnym jako:
·     brak hałasu.
·     bezwietrzna pogoda
·     równowaga duchowa   
·     brak reakcji na coś   
·     brak wiadomości o kimś
·     brak łączności radiowej      
·     spokój panujący w jakimś miejscu
·      
Najbliższe prawdy i tego wszystkiego, co zawiera to słowo samo w sobie, są definicje metaforyczne: cisza to po prostu –   Atlantyda niedomówienia, oaza niewypowiedzianego, mityczna arkadia bezsłowia[2]
 
Hałas obecnie istnieje wszędzie.  Atakuje nas w domu, w szkole w pracy. W potocznym rozumieniu pod określeniem hałas rozumiemy nieskoordynowane dźwięki, głośną, zakłócającą spokój rozmowę lub muzykę, krzyki, głośny stuk, trzask, odgłosy pracujących maszyn. Inaczej mówiąc, hałasem nazywamy dźwięki szkodliwe lub niepożądane dla zdrowia.
Hałas godzi w podstawowe potrzeby każdego człowieka – potrzebę spokoju, wypoczynku, zakłóca wiele ważnych funkcji i procesów psychospołecznych, jest źródłem uciążliwości i dolegliwości, często przyczynia się do niepokoju i poczucia zagrożenia.
 
Źródła hałasu
 
Skalę hałasu określa się w decybelach ( dB ) Za szkodliwy uważa się hałas przekraczający 85 dB Oto natężenia dźwięku występujące w różnych sytuacjach:
 
Ø     10 dB oddech, szept,
Ø     20 dB szum liści,
Ø     35 dB cicha muzyka,
Ø     45 dB rozmowa – znużenie hałasem u najwrażliwszych,
Ø     50 dB nowoczesny samochód – zakłócenie odbioru mowy,
Ø     55 dB suszarka dobrej jakości – zaburzenia snu,
Ø     60 dB odkurzacz dobrej jakości – skurcz naczyń krwionośnych,
Ø     75 dB nowoczesny samochód małolitrażowy - agresja i wrogość,
Ø     80 dB klakson – narastanie wrogości i agresji,
Ø     85 dB uszkodzony kran – poziom szkodliwy dla zdrowia,
Ø     90 dB przerwa w szkole – zakłócenie systemu nerwowego,
Ø     95 dB odkurzacz typowy – zakłócenie systemu nerwowego,
Ø     110 dB trzaskające drzwi windy – zakłócenie systemu nerwowego,
Ø     120 dB silnik samolotowy – zakłócenie systemu nerwowego,
Ø     130-160 dB wybuch petardy – granica bólu,
Ø     170 rakieta kosmiczna.
 
Negatywny wpływ hałasu na naukę dziecka
Hałas ma ogromny wpływ na naukę dziecka. W hałasie nauka jest bardzo trudna, niekiedy wręcz niemożliwa. Hałas przyczynia się do znacznego zmniejszenia koncentracji uwagi podczas nauki, a także do zmęczenia umysłowego dziecka. Zmęczenie to spowodowane jest przede wszystkim wzrostem napięcia nerwowego podczas nauki w hałasie. Dzieci przebywające w hałasie, nie potrafią skupić się na nauce. Mają ogromne trudności ze zrozumieniem oraz zapamiętaniem tego co przeczytali.
Uczniowi w nauce przeszkadza:
 
·       Rozmowa prowadzona w pokoju, w którym uczeń pracuje. Jeżeli jednak trzeba porozmawiać, to lepiej mówić normalnym głosem niż szeptem, gdyż wtedy niejako „automatycznie”, mimo woli, dziecko stara się dosłyszeć, co kto mówi.
·       Muzyka radiowa o normalnym natężeniu dźwięku (w tym samym pokoju, w którym uczeń pracuje). Są jednak uczniowie, którzy twierdzą, iż cicha muzyka stanowi dla nich pewną pomoc w pracy umysłowej (nauce).
·       Szum ulicy, dobiegający przez otwarte okno lub nawet dobiegający przez zamknięte okno. To samo dotyczy hałasu spowodowanego przez pracę znajdującej się w pobliżu mieszkania fabryki.
·       Dźwięki, które maja dla ucznia szczególne znaczenie (np. odgłosy zabawy, sygnały audycji telewizyjnej, którą lubi).
·       Wszelkie niespodziewane dźwięki, o silnym natężeniu.
 
 
Wpływ hałasu na zdrowie człowieka
Z punktu widzenia psychologii hałas jest dźwiękiem nieprzyjemnym i niepożądanym, powodującym drażliwość, zmęczenie całego organizmu a szczególnie słuchu. Hałas ma wpływ na zdrowie i kondycję człowieka. Jego działanie można rozpatrywać w trzech płaszczyznach:
 bezpośrednie na ucho środkowe i wewnętrzne
 pośrednie na układ nerwowy i psychikę
 na zasadzie odruchu - na inne narządy
                                                                                     
Nadmiar nieprzyjemnych tonów budzi w dziecku
·       duży niepokój, niepewność, zagubienie        
szybkie męczenie się
jest przyczyną płaczu.
rozdrażnienie, nerwowość
w przypadku długotrwałego działania hałasu trudności w skupieniu uwagi, obniżenie zdolności koncentracji
zaburzenia orientacji
bóle i zawroty głowy
podwyższone ciśnienie krwi
choroby serca i żołądka
zaburzenia snu
zaburzenie trawienia
 
Skutki społeczne hałasu :
·     negatywny wpływ na możliwości komunikacji
·     obniżenie chęci działania i nauki
·     napięcia i kłótnie
·     trudności w podejmowaniu decyzji
·     agresywne nastawienie
 
Pogorszenie środowiska przyrodniczego:
·        utrata wartości jaka jest cisza
·        negatywny wpływ na zachowanie się zwierząt i świata przyrody  (rekreacja i lecznictwo)
 
 Jak można dziecku zapewnić właściwą audiosferę?
Ponieważ źródłem hałasu jest otaczające środowisko, np. dom przedszkole, działalności  i zachowanie dzieci i dorosłych, możemy zwracać dzieciom uwagę na:
zachowanie kulturę mówienia i odbioru audycji radiowych i telewizyjnych,
eliminowanie niepotrzebne wydawanie okrzyków i nazbyt głośne mówienie
kulturalny sposób zamykania drzwi, używania sygnałów dźwiękowych
zachowywania ciszy w czasie odpoczynku lub choroby innych osób bądź zajęć wymagających skupienia np. sesje czytania
·         eliminowanie dowcipów polegających na nagłym wywoływaniu ostrych dźwięków  w bliskości ucha, np. krzyk; 
·       Dźwięki o niskim natężeniu, takie jak szum płynącej wody w strumieniu, szelest liści, śpiew ptaków łagodna muzyka działają kojąco na nasz organizm, pomagają  w zregenerowaniu naszych sił w zrelaksowaniu się.
·       Mówi się, że „muzyka łagodzi obyczaje” zamiast hałaśliwych gier komputerowych posłuchajmy wspólnie z dzieckiem muzyki relaksacyjnej. Łagodna muzyka to ważny środek wychowania moralnego, umysłowego. Muzyka otwiera ludziom oczy na piękno przyrody jest potężnym środkiem samowychowania. Muzyka to przyroda – ćw. „czapka niemówka”
 
Czego należy się wystrzegać?
Hałaśliwych zabawek. Zanim zdecydujemy się na zakup, warto uruchomić je  w sklepie, aby na własnej skórze przekonać się, jak głośno działają. Okazuje się, że niektóre dziecięce zabawki emitują na tyle głośne dźwięki, by powodować trwałe uszkodzenie słuchu, jeśli będzie się je trzymać zbyt blisko ucha lub zbyt długo nimi bawić  ostrzegają naukowcy         z Instytutu Ucha University College London. Rada jest prosta: nie pozwalaj dziecku przykładać takiej zabawki zbyt blisko ucha ani bawić się nią dłużej niż godzinę dziennie.
Spośród wziętych przez Anglików pod uwagę zabawek największy hałas wywoływała broń: na wyciągnięcie ręki emitowała dźwięki o natężeniu 120-140 decybeli, a po zbliżeniu do ucha o natężeniu 130-143 decybeli (dźwięki o natężeniu ponad 140 decybeli powodują natychmiastowe uszkodzenie słuchu).
 
         Głośnych gier komputerowych i podkręcania gałek w sprzęcie grającym, a także hałaśliwych filmów. W części wież można uzyskać dźwięki o natężeniu przekraczającym 135 decybeli (to tak, jakby siedzieć obok działającego młota pneumatycznego). Filmom akcji towarzyszą dźwięki powyżej 90 decybeli, a to nie służy zdrowiu młodych uszu.
 
Działania szkoły  mają na celu uświadomienie uczniom negatywnego wpływu hałasu na zdrowie człowieka oraz kształtowanie właściwej postawy podczas przerw szkolnych  i w swoim otoczeniu. Działania mające przynieść realizację celów to:
·       Cykliczne pogadanki przeprowadzone przez nauczycieli  we wszystkich klasach na temat szkodliwości hałasu i konieczności jego ograniczania
·       Przygotowanie przez każdą klasę gazetki na temat szkodliwości hałasu
·       Ogłoszenie  „Przerwy ciszy” w każdą środę przerwa po 3 lekcji 10.35-10.45
·       Podczas lekcji wych. fiz. przybliżanie uczniom zabaw relaksujących (wyciszających), integracyjnych i takich, które mogliby wykorzystać podczas przerw
·       Kontynuowanie słuchania przez uczniów muzyki relaksacyjnej podczas przerw  (rozszerzenie na klasy młodsze)
·       Przygotowanie przez uczniów dla uczniów dotyczących szkodliwości hałasu, z hasłami propagującymi właściwe zachowania podczas przerw.
·       Przeprowadzenie pogadanek w klasach młodszych  I - III  dotyczących szkodliwości hałasu  i profilaktyce przez p. Pielęgniarkę
·       Przygotowanie zmian w regulaminie przerw  ( wpis  o przestrzeganiu ciszy)
·       Przygotowanie plakietek z hasłem propagującym ciszę lub szkodliwym wpływem hałasu. W ustalonym dniu ŚRODY  uczniowie chodzą z plakietkami przyczepionymi do ubrań (Prośba do rodziców o wykonanie tych plakietek w domu wspólnie z dziećmi)
·       Ogłoszenie konkursów plastycznych i literackich dla uczniów tematycznie związany z walką z hałasem
·       Szczególne zaakcentowanie obchodów Międzynarodowy Dzień Świadomości Zagrożenia Hałasem podczas  Wiosennych obchodów Dnia Ziemi - Apele
·       Zorganizowanie przez nauczycieli świetlicy cyklu zajęć dotyczących szkodliwości hałasu i jego zapobieganiu
·       I wiele innych działań.
                                                       
W oparciu o literaturę:
1.     S.O.S. dla ucznia – Jarosław Rudziński
2.         Nowy słownik Języka Polskiego, red. Sobol E. Warszawa 2002
3.         Ochrona i kształtowanie środowiska – Kazimierz Stępczak 
4.     Ekologia z ochroną środowiska – Ewa Pyłka-Gutowska.
4.     Publikacje internetowe.
                                                                       Opracowała Grażyna Magulska
 
[1] Nowy słownik Języka Polskiego, red. Sobol E. Warszawa 2002
 

PIRAMIDA ZDROWEGO WYBORU

W czwartek 19 września 2013 r. klasy trzecie wzięły udział

w zajęciach poświęconych zdrowemu żywieniu

prowadzonych przez przedstawicielki

Stowarzyszenia "Jestem ważny"

Czytaj więcej...