Przejawy nieśmiałości

 Badania P. Zimbardo dowodzą, iż osoby nieśmiałe analizując swoje dotychczasowe przeżycia  koncentrują się na trzech obszarach przejawów, do których zaliczają:

a)        behawioralne(zewnętrzne) przejawy nieśmiałości, a więc te dostępne bezpośredniej obserwacji, jak np. brak kontaktu wzrokowego, spuszczona głowa,

b)        uczucie zażenowania, skrępowania i nieuzasadnionego wstydu, które określa jako przejawy psychiczne nieśmiałości, tzn. takie, które dokonują się w psychice jednostki, jednak nie ujawniają się na zewnętrz, a ich charakter określa się jako emocjonalny (strach przed ośmieszeniem), intelektualny (niezdolność skupienia myśli, logicznego myślenia i działania) i wolicjonalne (bierność, nie podejmowanie czynnego udziału w działaniach innych),

c)        fizjologiczne objawy lęku odwołujące się do czynności biologicznych organizmu człowieka, na które to czynności jednostka nie ma z reguły wpływu; przykładem jest tutaj pocenie się dłoni, drżenie ciała czy niezręczność ruchów.

Szczegółowe przejawy nieśmiałości w poszczególnych grupach przedstawia tabela zamieszczona poniżej, będąca próbą zestawienia wyników wielu badaczy analizowanego zjawiska .

Tabela  SEQ Tabela \* ARABIC 2 Przejawy nieśmiałości

Przejawy nieśmiałości

Behawioralne

Fizjologiczne

Psychiczne

-        chaotyczne wypowiedzi,

-        "zacinanie" się przy wypowiedzi,

-         nie udzielanie odpowiedzi,

-        brak udziału w dyskusji,

-        milczenie,

-        bierność,

-        jąkanie się, bełkot,

-        cichy ton głosu,

-        brak kontaktu wzrokowego z rozmówcą,

-        opuszczona głowa,

-        zamknięta postawa ciała,

-        opór przed mówieniem,

-        unikanie ludzi/interakcji społecznych/nawiązywania relacji,

-         niezręczność ruchów,

-        brak inicjatywy, co do podejmowania działania,

-        bezruch

-        wzmożone napięcie mięśniowe,

-        zaburzenia oddechowe,

-        trudność w chodzeniu(powłóczenie nogami),

-        drżenie kończyn, drżenie głosu,

-        sztywność krępująca ruchy,

-        pogorszenie widzenia i słyszenia(zaburzone działanie zmysłów),

-        ograniczenie pola percepcji,

-        zakłócenie krążenia krwi(czerwienienie się/bladość twarzy),

-        zakłócenia wydzielnicze(pocenie się skóry, "suchość w ustach"),

-        przyśpieszenie bicia serca,

-        ściskanie w żołądku,

-        uczucie mrowienia,

-        wyraźne zmęczenie,

-        mdłości,

-        nadwrażliwość na bodźce

-        negatywne myśli o własnym wyglądzie(źle wyglądam - inni to zauważą),

-        negatywne myśli o sobie(jestem głupi, gorszy),

-        myśli skupiające się na negatywnym aspekcie danej sytuacji(jest źle- lepiej się wycofać),

-        zakłócenia procesu myślenia, tj. niezdolność do zebrania myśli i logicznej wypowiedzi/działania(pustka w głowie, osłupienie, brak przytomności umysłu),

-        brak pozytywnych myśli i poczucia zadowolenia,

-        obsesyjna autoanaliza i ocena swoich myśli i uczuć, uniemożliwiająca koncentrację na wykonywanym zadaniu,

-        niepewność,

-        wstyd, skrępowanie,

-        ambiwalencja,

-        niepokój wewnętrzny, chęć wycofania się i ucieczki

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie:  Zimbardo P., Nieśmiałość. Co to jest?

Jak sobie z nią radzić?, Warszawa 2008 PWN, s.29-32, Borecka- Biernat D.: Zachowania dzieci nieśmiałych w sytuacji społecznej ekspozycji, Problemy Opiekuńczo- Wychowawcze 1994, nr 2, s.18, Gałaś M., Syndrom nieśmiałości w doświadczeniu młodzieży, Wychowanie na co dzień 2002 nr 12, s.24- 25,

Inne zestawienie przejawów nieśmiałości proponuje Encyklopedia Zdrowia Psychicznego, która porównuje postawę przejawianą przez osobę nieśmiałą z jej emocjami i zachowaniem oraz objawami fizjologicznymi jej organizmu.

 

Opracowanie: Beata Antoniewicz, Elżbieta Kowalska